Palenie gumy – na czym polega i czy jest bezpieczne?

Palenie gumy polega na wprawieniu napędzanego koła w bardzo szybkie obroty przy unieruchomionym motocyklu lub samochodzie. Manewr nie jest bezpieczny – niszczy tylną oponę, mocno obciąża silnik i może doprowadzić do utraty kontroli nad pojazdem. Sprawdź, skąd bierze się dym, jakie występują zagrożenia oraz dlaczego lepiej nie wykonywać tego na drodze.

Na czym polega palenie gumy?

Palenie gumy to manewr, podczas którego koło napędzane obraca się szybciej, niż pozwala na to przyczepność opony do podłoża. Guma zaczyna ślizgać się po nawierzchni, nagrzewa się i ściera. Widoczna chmura dymu powstaje z mieszaniny rozgrzanych produktów zużycia opony oraz cząstek nawierzchni.

W motocyklu najczęściej dotyczy to tylnego koła. Kierujący próbuje zatrzymać pojazd przednim hamulcem, a jednocześnie przekazuje napęd na tylną oponę. W samochodzie podobny efekt występuje przy gwałtownym ruszaniu, zwłaszcza gdy napęd trafia na koła o słabej przyczepności.

Palenie gumy nie jest zwykłym ruszaniem z miejsca. To celowe zerwanie przyczepności, które obciąża oponę, układ napędowy i kierującego.

Dlaczego motocykl może ruszyć zamiast palić oponę?

Najczęstszy problem pojawia się wtedy, gdy przednie koło nie zostanie wystarczająco unieruchomione. Zamiast obracać tylnym kołem w miejscu, motocykl zaczyna przemieszczać się do przodu. Wystarczy chwila nieuwagi, aby manewr zakończył się gwałtownym ruszeniem, przewróceniem albo uderzeniem w przeszkodę.

W starszych opisach tego zachowania często pojawia się murek, ściana lub drzewo, o które można oprzeć motocykl. Taka przeszkoda ogranicza ruch pojazdu, lecz sama tworzy nowe zagrożenie. Błąd w ocenie odległości może skończyć się uderzeniem, uszkodzeniem zawieszenia albo zgnieceniem elementów nadwozia.

Rola przedniego hamulca

Przedni hamulec odpowiada za ograniczenie ruchu przedniego koła. Jego mocne użycie przy jednoczesnym zwiększaniu obrotów silnika powoduje gwałtowny wzrost obciążenia. Jeśli nawierzchnia jest nierówna, mokra lub zabrudzona, motocykl może zachować się inaczej niż na suchym placu.

Nie da się przewidzieć wszystkich reakcji maszyny. Znaczenie mają masa motocykla, rozkład ciężaru, rodzaj napędu, stan sprzęgła, ciśnienie w ogumieniu oraz przyczepność podłoża. Dlatego nawet osoba, która wcześniej wykonywała ten manewr, może stracić panowanie nad pojazdem.

Jakie szkody powoduje ten manewr?

Tylna opona zużywa się bardzo szybko, ponieważ jej bieżnik trze o nawierzchnię przy wysokiej temperaturze i dużej prędkości poślizgu. W krótkim czasie może dojść do miejscowego przegrzania, starcia gumy aż do osnowy albo powstania nierównej powierzchni. Taka opona nie zapewnia już przewidywalnego zachowania podczas hamowania i pokonywania zakrętów.

Obciążenie nie kończy się na ogumieniu. Silnik pracuje na wysokich obrotach, a motocykl pozostaje niemal nieruchomy. Brak ruchu oznacza słabszy przepływ powietrza przez chłodnicę lub żebra chłodzące – temperatura rośnie znacznie szybciej niż podczas jazdy.

Przegrzanie silnika

Długie utrzymywanie wysokich obrotów może doprowadzić do przegrzania, spadku osiągów, a nawet zatarcia jednostki napędowej. Szczególnie narażone są silniki zanieczyszczone, wyeksploatowane lub mające niesprawny układ chłodzenia. Krótkie przerwanie manewru nie zawsze wystarczy, jeśli temperatura płynu chłodzącego albo oleju zdążyła już mocno wzrosnąć.

Ryzyko uszkodzenia korbowodu

Wysokie obroty i praca pod dużym obciążeniem zwiększają ryzyko mechaniczne. W zużytym silniku może dojść do awarii korbowodu, tłoka, łożysk lub sprzęgła. Uszkodzenie korbowodu bywa nagłe i poważne, a jego skutkiem może być przebicie kadłuba silnika oraz całkowite unieruchomienie pojazdu.

Niebezpieczne jest też długie utrzymywanie obrotów przy ograniczonym przepływie powietrza. Dźwięk pracy silnika może zachęcać do kontynuowania, lecz nie informuje kierującego o rzeczywistej temperaturze oleju ani elementów wewnętrznych.

Czy palenie gumy jest bezpieczne dla ludzi?

Nie. Poza możliwością przewrócenia pojazdu występuje ryzyko uderzenia osoby postronnej, odłamkami zużytej opony lub fragmentami nawierzchni. Dym ze spalonej gumy zawiera drażniące cząstki i związki chemiczne, dlatego nie powinien być wdychany.

Najbardziej narażone są dzieci, osoby stojące blisko pojazdu oraz widzowie, którzy nie spodziewają się nagłego ruszenia. Hałas może również spowodować panikę, a gęsty dym ogranicza widoczność kierującemu i innym uczestnikom ruchu. Czy efekt wizualny uzasadnia takie ryzyko?

Na publicznej drodze manewr może zostać potraktowany jako stworzenie zagrożenia, niebezpieczna jazda albo niewłaściwe używanie pojazdu. Dym wydobywający się spod koła zwraca uwagę innych kierowców oraz służb. Zlot lub spot motoryzacyjny nie daje automatycznej zgody na wykonywanie niebezpiecznych pokazów.

Gdzie nie wolno wykonywać tego manewru?

Ulica, parking przy sklepie, skrzyżowanie i teren w pobliżu pieszych nie są miejscami do takich prób. Nawet pusty plac może mieć ukryte nierówności, studzienki, zabrudzenia olejem albo słupki niewidoczne w dymie. Ryzyko zwiększa się również po deszczu, gdy przyczepność zmienia się z metra na metr.

Jeśli ktoś mimo wszystko rozważa pokaz, powinien brać pod uwagę wyłącznie zamknięty teren przeznaczony do jazdy, zgodę właściciela oraz zabezpieczenie widzów w dużej odległości. Potrzebny jest sprawny motocykl, właściwe ogumienie i osoba, która potrafi przerwać próbę bez paniki. Żaden murek ani bariera nie zastąpi bezpiecznej organizacji miejsca.

• nie wykonuj manewru na drodze publicznej ani przy skrzyżowaniu,
• odsuń widzów od toru możliwego ruchu motocykla,
• nie używaj zużytej lub uszkodzonej opony,
• przerwij jazdę po pojawieniu się zapachu spalenizny, wycieku albo wzrostu temperatury,
• nie stój w chmurze dymu i nie pozwalaj, by przebywały w niej dzieci.

Najrozsądniejsza ocena jest prosta: palenie gumy wygląda widowiskowo, ale nie wnosi żadnej korzyści dla prowadzenia motocykla. Skraca życie tylnej opony, obciąża silnik i może zakończyć się wypadkiem szybciej, niż kierujący zdąży zamknąć przepustnicę.